De omgevingen waarin we leren bepalen diepgaand onze ervaringen en resultaten, maar scholen blijven vaak achter bij het omarmen van effectief ontwerp. Architect en ontwerper Deense Kurani, auteur van The Spaces That Make Us, betoogt dat veel scholen geworteld blijven in verouderde, fabrieksachtige modellen die prioriteit geven aan controle boven het bevorderen van echt leren. Zijn raamwerk, het ‘Baaham’-ontwerp, benadrukt de vitale verbinding tussen mensen en hun omgeving – een wederkerige relatie waarbij ruimtes gedrag beïnvloeden, en vice versa.
De erfenis van onderwijs op fabrieksmodel
Decennia lang werd het ontwerp van scholen gedomineerd door efficiëntie boven gelijkheid. Klaslokalen zijn gebouwd om grote groepen te beheren, niet om individuele groei of samenwerking te bevorderen. Dit komt voort uit een mentaliteit uit het industriële tijdperk waarin onderwijs werd gezien als een middel om gestandaardiseerde werknemers te produceren. Hoewel sommige scholen zijn verbeterd, houden veel scholen dit model nog steeds in stand, waardoor onbedoeld de creativiteit en het welzijn worden belemmerd.
De zeven principes van Baaham Design
Kurani’s benadering gaat niet over esthetiek; het gaat om de functie. Zijn zeven principes, voortgekomen uit tientallen jaren architectuurervaring en interdisciplinaire inzichten, bieden een raamwerk voor het creëren van lerende ecosystemen die echt werken. Deze principes zijn:
- Kijk naar binnen: Begrijp eerst de unieke behoeften van leerlingen en ontwerp vervolgens naar buiten.
- Los belangrijke problemen op: Concentreer u op praktische oplossingen, niet op oppervlakkige stijl.
- Design for Change: Erken dat onderwijs evolueert en dat ruimtes zich dienovereenkomstig moeten aanpassen.
- Volg de natuur: Integreer natuurlijke elementen om het welzijn te verbeteren (verlichting, akoestiek, uitzicht).
- Omarm details: Kleine, doordachte details kunnen de functionaliteit en schoonheid van een ruimte aanzienlijk verbeteren.
- Ecologisch bouwen: Geef prioriteit aan duurzame materialen en minimaliseer de impact op het milieu.
- Uitzoomen: Denk aan de bredere context: buurt-, gemeenschaps- en langetermijneffecten.
Waarom deze principes belangrijk zijn
Dit zijn niet alleen theoretische ideeën; ze houden rechtstreeks verband met de cognitieve functie en het emotionele welzijn. Slechte verlichting kan vermoeide ogen veroorzaken en de scherpstelling verstoren. Een slechte akoestiek leidt tot afleiding en stress. Steriele omgevingen onderdrukken de creativiteit. Door prioriteit te geven aan mensgericht ontwerp kunnen scholen ruimtes creëren die leren, samenwerking en een gevoel van verbondenheid ondersteunen.
Voorbij de blauwdruk: bruikbare stappen
Het implementeren van deze principes vereist niet altijd grootschalige renovaties. Eenvoudige veranderingen kunnen een verschil maken:
- Verlichting: Maximaliseer natuurlijk licht, vul aan met kunstlicht met volledig spectrum.
- Akoestiek: Gebruik geluidsabsorberende materialen om echo- en geluidsafleiding te verminderen.
- Flexibiliteit: Ontwerp ruimtes die eenvoudig opnieuw kunnen worden geconfigureerd voor verschillende activiteiten.
- Natuurintegratie: Integreer planten, natuurlijke materialen en leerplekken buiten.
Het grotere geheel: ontwerp als systeem
Kurani benadrukt het belang om design te zien als onderdeel van een groter systeem. Een school bestaat niet op zichzelf; het interageert met zijn gemeenschap en omgeving. Een goed ontworpen school moet toegankelijk, uitnodigend en geïntegreerd zijn in de omgeving. Deze holistische benadering verbetert niet alleen de leerresultaten, maar versterkt ook de sociale structuur van de gemeenschap.
Uiteindelijk gaat het heroverwegen van leerruimtes niet alleen over esthetiek of functionaliteit; het gaat erom te erkennen dat de gebouwde omgeving het menselijk gedrag diepgaand bepaalt. Door opzettelijk ontwerp te omarmen, kunnen we scholen creëren die nieuwsgierigheid koesteren, samenwerking bevorderen en de volgende generatie empoweren.
