Tijdens de Olympische Winterspelen van 2024 in Italië was er sprake van een reeks gênante incidenten: gouden medailles vielen uit elkaar tijdens overwinningsvieringen. Bij atleten als Breezy Johnson en Justus Strelow braken of vielen de medailles eraf, wat leidde tot spot op sociale media en een onderzoek door het organisatiecomité. Dit was niet alleen maar pech; het was een ontwerpfout die nog werd verergerd door de ambitieuze duurzaamheidsdoelstellingen van de Spelen.
Het kapotte ontwerp
De medailles, gemaakt van gerecyclede metalen in ovens voor hernieuwbare energie, hadden een asymmetrisch ontwerp dat Milaan en Cortina d’Ampezzo voorstelde. Hoewel het esthetisch opvallend was, was de lintbevestiging zwak. In tegenstelling tot traditionele lussen wordt het lint in een interne holte gevoerd die wordt beveiligd door een losneembare veiligheidssluiting om wurging te voorkomen. Deze gesp, bedoeld als veiligheidsvoorziening, bleek het punt van mislukking te zijn.
Waarom zijn ze kapot gegaan?
Metallurgische analyse wijst op verschillende waarschijnlijke oorzaken. Volgens Laura Bartlett, universitair hoofddocent metallurgische techniek, kan het probleem zo simpel zijn als te kleine onderdelen of zwakke verbindingen. De slanke dwarsdoorsnede die de zware medaille ondersteunde, was mogelijk onvoldoende, of verontreiniging tijdens het solderen had microscopische zwakheden kunnen veroorzaken.
De kou speelde geen rol; zilver en goud blijven zelfs bij temperaturen onder nul ductiel. Een echte scheur duidt op een reeds bestaand gietdefect, zoals een “hete scheur” door interne spanning tijdens het afkoelen. De medailles zijn gemaakt met behulp van investeringsgieten – een proces dat ideaal is voor details, maar gevoelig is voor gebreken als het niet perfect wordt uitgevoerd.
Gerecycleerd metaal? Niet het probleem
Ondanks het gebruik van gerecyclede materialen bevestigen metallurgische experts dat dit niet het probleem was. Moderne gieterijen kunnen schroot raffineren tot bijna maagdelijke kwaliteit, en de munt maakt gebruik van inductiesmelten, een gebruikelijk en betrouwbaar proces. Het probleem was niet het materiaal, maar de mechanica van het ontwerp.
Een geschiedenis van problemen met de Olympische medaille
Dit is niet nieuw. Olympische medailles hebben altijd ontwerpuitdagingen met zich meegebracht. De overgang naar aan linten opgehangen medailles in 1960 bracht technische problemen met zich mee waar de organisatoren van de Spelen sindsdien mee hebben geworsteld. De Spelen van 2006 in Turijn losten dit op door het lint rechtstreeks door de medaille te rijgen, terwijl de medailles van Parijs 2024 te lijden hadden onder chemische corrosie als gevolg van een gebrekkige beschermende vernis.
De prijs van ambitie
De medailles voor de Olympische Winterspelen van 2024 vertegenwoordigen de groeiende spanning tussen esthetische ambitie en functioneel ontwerp. Complexe ontwerpen, ambitieuze duurzaamheidsdoelstellingen en de meedogenloze eisen van topsport zorgen voor een moeilijker technisch probleem. De gebroken medailles herinnerden ons eraan dat zelfs goedbedoelde innovaties kunnen mislukken als ze niet rigoureus worden getest en uitgevoerd.
