Eerste beoordelingen na de Apollo-missies suggereerden dat de maan volledig verstoken was van water. Tientallen jaren van daaropvolgend onderzoek brachten echter sporen aan het licht, met prikkelende aanwijzingen voor substantiële ijsafzettingen in permanent beschaduwde gebieden (PSR’s) nabij de zuidpool van de maan. Een nieuwe studie in Science Advances trekt deze verwachtingen in twijfel en suggereert dat maan-PSR’s aanzienlijk minder water bevatten dan eerder werd geschat – en dat veel ervan mogelijk helemaal geen ijs aan het oppervlak hebben.
ShadowCam-gegevens onthullen beperkte aanwezigheid van ijs
Onderzoekers analyseerden beelden met hoge resolutie van NASA’s ShadowCam-instrument aan boord van de Korea Pathfinder Lunar Orbiter. De bevindingen geven aan dat in de meeste van de donkerste kraters van de maan water minder dan 20 tot 30% van het gewicht van het materiaal uitmaakt. Veel PSR’s lijken helemaal geen oppervlakte-ijs te hebben. Planetair geoloog Shuai Li, hoofdauteur van het onderzoek, zegt: “Op basis van de gegevens die we nu hebben… zijn we er vrij zeker van dat er ijs aan de oppervlakte ligt”, maar de hoeveelheid blijft een kritische onbekende.
Deze schaarste heeft gevolgen voor toekomstige maanmissies, waarbij mogelijk werd gehoopt water te winnen voor drinkwater, drijfgas of wetenschappelijke analyse. De hoeveelheid beschikbaar water zal rechtstreeks van invloed zijn op de levensvatbaarheid van maanbases op de lange termijn.
Oorsprong en betekenis van maanwater
Het grootste deel van het water op de maan arriveerde waarschijnlijk ongeveer vier miljard jaar geleden via asteroïde- en komeetinslagen. Het in kaart brengen van de verspreiding ervan zou inzicht kunnen verschaffen in de samenstelling van projectielen uit het vroege zonnestelsel – een sleutelvraag in de planetaire wetenschap. Het water wordt mogelijk niet rechtstreeks afgezet door inslagen, maar wordt eerder geaccumuleerd via een “koude opvang”-proces waarbij waterdamp van inslagen of zonnewind condenseert in ijskoude kraters. Dit proces wordt ook waargenomen op Mercurius en Ceres, wat wijst op gemeenschappelijke mechanismen voor wateraccumulatie in koude, donkere gebieden in het hele zonnestelsel.
Toekomstig onderzoek nodig voor definitieve antwoorden
De studie stelt een bovengrens aan de hoeveelheid ijs aan het oppervlak, maar laat de mogelijkheid van ondergrondse afzettingen open. Er zijn betere instrumenten nodig om zelfs maar sporen van water in de maangrond te detecteren. Veel experts zijn echter van mening dat verkenning ter plaatse – inclusief robot- en menselijke missies – essentieel zal zijn voor het verkrijgen van definitieve antwoorden. Zoals David Kring, leider van het Center for Lunar Science & Exploration, opmerkt, zijn orbitale metingen waardevol, maar ‘boots on the ground’-verkenning is de enige manier om dit mysterie op te lossen.
De zoektocht naar maanwater is nog lang niet voorbij. Hoewel het huidige bewijs wijst op beperkte oppervlaktereserves, zal verder onderzoek van cruciaal belang zijn om te bepalen of de maan kan dienen als een duurzame waterbron voor toekomstige ruimteverkenning.
