Voor velen wordt de herinnering aan de kindertijd bepaald door een gevoel van oneindige tijd. De zomers leken eeuwig te duren en leken pas te eindigen toen de onvermijdelijke komst van schoolbenodigdheden een overgang afdwong. Daarentegen voelt volwassenheid vaak als een race tegen de klok, waarbij de seizoenen bijna zodra ze beginnen wegglijden.
Hoewel het gemakkelijk is om aan te nemen dat dit simpelweg komt doordat kinderen meer vrije tijd hebben, ligt de echte reden in de complexe relatie tussen neurobiologie, geheugen en nieuwigheid.
De wetenschap van “primeurs”
Volgens Dr. Marc Wittmann, onderzoeker naar tijdsperceptie en auteur van Felt Time, wordt het gevoel van het verstrijken van de tijd bepaald door het aantal herinneringen dat onze hersenen daadwerkelijk opslaan. Onze perceptie van de duur van een periode is in wezen een weerspiegeling van de ‘gegevens’ waarop we moeten terugkijken.
In de kindertijd is de wereld een constante stroom van nieuwe ervaringen. Elk evenement – een uitstapje naar het strand, een eerste ritje op een pony of zelfs een nieuwe seizoenssnack – is een ‘primeur’.
“Alles lijkt nieuw in de kindertijd… dit zorgt ervoor dat we de herinnering opslaan als iets speciaals”, legt Wittmann uit.
Omdat deze ervaringen uniek zijn, coderen de hersenen ze diep. Als we terugkijken op die jaren, creëert de dichtheid van deze herinneringen van hoge kwaliteit de illusie dat de tijd die we hebben doorgebracht enorm en uitgestrekt was.
De mythe van proportionele tijd
Een veel voorkomende theorie suggereert dat de tijd sneller aanvoelt omdat elk jaar een kleiner percentage van ons totale leven vertegenwoordigt (een jaar is bijvoorbeeld 20% van het leven van een vijfjarige, maar slechts 2% van dat van een vijftigjarige). Hoewel wiskundig intuïtief, merkt Wittmann op dat er geen wetenschappelijk bewijs is dat de hersenen dit soort proportionele berekeningen uitvoeren.
In plaats daarvan wordt de versnelling van de tijd bepaald door twee belangrijke factoren:
1. Voorspelbaarheid: Naarmate we ouder worden, wordt ons leven routineuzer. We hebben dit ‘allemaal eerder gezien’, wat betekent dat onze hersenen stoppen met het vastleggen van de alledaagse details van ons dagelijks leven.
2. Cognitieve codering: Uit onderzoek blijkt dat naarmate we ouder worden – een proces dat al in de dertig kan beginnen – ons vermogen om de ‘onopvallende’ momenten van het leven te coderen, begint af te nemen.
Interessant genoeg laat Wittmanns onderzoek zien dat oudere volwassenen niet noodzakelijkerwijs ‘zwakkere’ herinneringen hebben; de herinneringen die ze wel bewaren, zijn vaak rijker en emotioneler resonerend. Het probleem is dat we simpelweg stoppen met het vastleggen van de ‘opvulmomenten’ die het grootste deel van onze dagen uitmaken.
Hoe je de klok kunt vertragen
Hoewel we de biologische nieuwigheid van de kindertijd niet kunnen heroveren, kunnen we wel invloed uitoefenen op de manier waarop we tijd waarnemen door opzettelijk de manier waarop we leven te veranderen. Om te voorkomen dat het leven aanvoelt als een waas van repetitieve taken, stellen experts verschillende strategieën voor:
- Zoek nieuwigheid: Doorbreek je routines. Bezoek nieuwe plaatsen, ontmoet nieuwe mensen en probeer activiteiten die je hersenen verrassen.
- Geef prioriteit aan emotie: Wittmann merkt op dat emoties fungeren als ‘de lijm voor het geheugen’. Zeer emotionele ervaringen worden eerder in ons langetermijngeheugen gegrift, waardoor ze substantieel aanvoelen als we terugkijken.
- Vermijd “Overbelasting van de planning”: Hoewel het contra-intuïtief klinkt, kan het inpakken van elke minuut van een weekend met taken ervoor zorgen dat de tijd voorbij vliegt, omdat je te gefocust bent op de tijdlijn.
- Oefen aanwezigheid: Probeer in plaats van een checklist af te werken, uw tijd te ‘leven’. Houd rekening met uw omgeving en uw innerlijke toestand.
Conclusie
Het gevoel dat de tijd versnelt is geen wiskundige onvermijdelijkheid, maar een bijproduct van een brein dat gewend is geraakt aan routine. Door nieuwe ervaringen en emotionele diepgang te omarmen, kunnen we meer ‘herinneringsankers’ creëren waardoor ons leven net zo uitgebreid aanvoelt als die eindeloze zomers in onze kindertijd.
