Voor miljoenen mensen die succesvolle afslankmedicijnen gebruiken, zoals Wegovy, Ozempic, Zepbound of Mounjaro, zijn de resultaten vaak transformerend. Er bestaat echter een aanzienlijke kloof in de werkzaamheid: bijna één op de vier patiënten ziet geen betekenisvol gewichtsverlies of gezondheidsverbeteringen.
Hoewel artsen deze verschillen al lang toeschrijven aan levensstijl of metabolisme, suggereert nieuw onderzoek dat ons DNA misschien wel het ontbrekende stukje van de puzzel is.
De genetische connectie met gewichtsverlies
Een studie gepubliceerd in Nature, waarbij genetische gegevens van bijna 28.000 personen via 23andMe zijn gebruikt, heeft specifieke genetische markers geïdentificeerd die van invloed zijn op hoe effectief GLP-1-medicijnen werken.
De onderzoekers concentreerden zich op het GLP1R-gen, dat verantwoordelijk is voor het creëren van de receptoren waarop deze medicijnen zich richten om verzadiging (het gevoel van volheid) op te wekken. Uit het onderzoek is een specifieke variant gebleken, bekend als rs10305420, die de effectiviteit van het medicijn lijkt te vergroten:
- Eén exemplaar van de variant: Deelnemers verloren gemiddeld 1,7 pond meer dan degenen zonder.
- Twee exemplaren van de variant: Deelnemers verloren gemiddeld meer dan 3 pond meer dan degenen zonder.
Hoewel een paar kilo misschien bescheiden lijkt, merken onderzoekers op dat in een populatie waar het gemiddelde gewichtsverlies ongeveer 25 kilo bedraagt, zelfs kleine stapsgewijze winsten aanzienlijk zijn. Op het gebied van de volksgezondheid kan zelfs een vermindering van het lichaamsgewicht met 5% leiden tot grote verbeteringen in de cholesterol- en cardiovasculaire gezondheid.
Hoe het werkt: meer receptoren, meer resultaten
Waarom is deze specifieke genetische gril belangrijk? Wetenschappers veronderstellen dat deze variant de efficiëntie van het transporteren van receptoren naar het celoppervlak kan verbeteren.
“De genetische variant die we hebben gevonden, komt terecht in dit gen [voor] de GLP-1-receptor, wat toevallig het doelwit is voor deze medicijnen”, legt Adam Auton, vice-president van menselijke genetica bij het 23andMe Research Institute uit.
In wezen betekent meer receptoren op het celoppervlak meer ‘dockingstations’ waaraan het medicijn kan binden, waardoor het signaal om te stoppen met eten mogelijk veel sterker wordt. Interessant is dat deze variant ook verband houdt met een hoger risico op gastro-intestinale bijwerkingen. Hoewel onaangenaam, kan een verhoogde onderdrukking van misselijkheid en eetlust indirect bijdragen aan gewichtsverlies door de calorie-inname te verminderen.
De complexiteit van bijwerkingen en soorten medicijnen
De studie onderzocht ook waarom verschillende medicijnen verschillende reacties veroorzaken. tirzepatide (Zepbound/Mounjaro) richt zich bijvoorbeeld op zowel GLP-1- als GIP-receptoren, terwijl semaglutide (Wegovy/Ozempic) zich richt op GLP-1.
Onderzoekers identificeerden een tweede variant (rs1800437 ) in het GIPR-gen die specifiek invloed heeft op hoe mensen reageren op tirzepatide.
– Mensen met deze variant ervaarden ergere misselijkheid en braken.
– De impact wordt groter in combinatie met de eerste variant; Bij personen die beide genetische markers bezaten, werd geschat dat ze 15 keer meer kans hadden op braken als ze werden behandeld met tirzepatide.
Het pad naar gepersonaliseerde geneeskunde
Dit onderzoek vertegenwoordigt een ‘proof of concept’ voor de toekomst van precisiegeneeskunde. Als artsen uiteindelijk genetische tests kunnen gebruiken om de respons op medicijnen te voorspellen, kunnen ze vanaf dag één de meest effectieve medicatie voor de specifieke biologie van een patiënt voorschrijven, waardoor vallen en opstaan tot een minimum wordt beperkt.
Deskundigen dringen echter aan op voorzichtigheid. Genetica is slechts een deel van een complexe vergelijking. Verschillende factoren bepalen nog steeds succes, waaronder:
– Demografie: Leeftijd en geslacht.
– Gezondheidsstatus: Bestaande aandoeningen zoals diabetes.
– Levensstijl: Dieet en fysieke activiteit.
– Diversiteitskloven: De huidige bevindingen zijn grotendeels gebaseerd op populaties van Europese en Midden-Oosterse afkomst, wat betekent dat er meer onderzoek nodig is om te begrijpen hoe deze varianten diverse mondiale populaties beïnvloeden.
Conclusie
Hoewel genetica een meetbare rol speelt in hoeveel gewicht iemand verliest met GLP-1-medicijnen, is dit niet de enige factor. De toekomst van de behandeling van obesitas ligt in een holistische benadering die genetische inzichten combineert met een diep inzicht in de algehele gezondheid en levensstijl van een individu.
