Nowe badanie opublikowane w czasopiśmie Nature Medicine wskazuje na bezpośredni związek między aktywnością mózgu a odpowiedzią immunologiczną, potencjalnie wyjaśniając, jak działa efekt placebo. Naukowcy z Uniwersytetu Yale wykazali, że szkolenie ludzi w zakresie aktywacji ośrodków nagrody w mózgu może poprawić reakcję organizmu na szczepionki, zwłaszcza szczepionkę przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B. Odkrycie to jest jednym z pierwszych, które obserwuje korelację między specyficzną aktywnością mózgu a mierzalnym działaniem układu odpornościowego.
Jak przeprowadzono badanie
Naukowcy zastosowali technikę neurofeedbacku, w ramach której 34 uczestników monitorowano za pomocą skanerów mózgu działających w czasie rzeczywistym. W przeciwieństwie do tradycyjnego warunkowania, metoda ta pozwoliła ludziom świadomie nauczyć się aktywacji brzusznego obszaru nakrywkowego (VTA) i jądra półleżącego, głębokich struktur mózgu związanych z przetwarzaniem nagrody.
Uczestnicy zostali poproszeni o wykonanie ćwiczeń umysłowych, takich jak przywoływanie pozytywnych wspomnień, przy jednoczesnym otrzymywaniu natychmiastowej informacji zwrotnej na temat aktywności ich mózgu. U osób, którym udało się zwiększyć aktywność VTA, po szczepieniu wykazano znacznie wyższy poziom przeciwciał przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B we krwi, co wskazuje na silniejszą odpowiedź immunologiczną. W badaniu porównano tę grupę z innymi, którzy trenowali różne obszary mózgu lub nie przeszli żadnego treningu, potwierdzając związek między aktywacją VTA a odpornością.
Implikacje dla efektu placebo
Od dziesięcioleci efekt placebo zaskakuje naukowców: dlaczego nieaktywne leczenie czasami przynosi rzeczywiste korzyści fizjologiczne? Badanie to sugeruje, że w grę może wchodzić mechanizm biologiczny. Kiedy ludzie oczekują pozytywnego wyniku, ich mózgi aktywują ścieżki nagrody, co z kolei może wzmocnić mechanizmy obronne organizmu.
„Musi istnieć jakiś mechanizm biologiczny, który wyjaśnia, w jaki sposób, gdy spodziewamy się czegoś dobrego, coś faktycznie zmienia się w naszym organizmie” – mówi Nitzan Lubianiker, jeden z głównych autorów.
Chociaż dokładne mechanizmy nie są jeszcze znane, badacze spekulują, że te sygnały nerwowe mogą albo bezpośrednio stymulować komórki odpornościowe, albo powodować szersze zmiany fizjologiczne, które wzmacniają funkcję odpornościową. Fakt, że pozytywne oczekiwania były skuteczniejsze niż zwykłe szczęście, wskazuje na kluczową rolę przewidywania we wzmacnianiu układu odpornościowego.
Ewolucyjne pochodzenie i przyszłe badania
Związek między nagrodą mózgową a odpornością może mieć głębokie korzenie ewolucyjne. Naukowcy spekulują, że aktywacja systemów nagrody w odpowiedzi na bodźce mogła ewoluować w kierunku nagradzania zachowań zwiększających przeżycie, takich jak żerowanie lub możliwości łączenia się w pary – oba te czynniki narażają organizmy na działanie patogenów. Wzmocnienie odpowiedzi immunologicznej w oczekiwaniu na potencjalne szkody byłoby korzystne w dłuższej perspektywie.
Obecne badania koncentrują się na określeniu, w jaki sposób sygnały mózgowe docierają do układu odpornościowego: albo poprzez bezpośrednie ścieżki neuronowe, zmiany hormonalne, albo inne mechanizmy. Badanie to podkreśla siłę połączenia umysłu i ciała oraz jego potencjał w zakresie otwierania nowych podejść do opieki zdrowotnej.
Odkrycia podkreślają, że choć współczesna nauka może być złożona, podstawowa zasada jest zaskakująco prosta: pozytywne nastawienie może dosłownie wzmocnić Twoją odporność.
