Środowisko, w którym się uczymy, głęboko kształtuje nasze doświadczenia i wyniki, mimo to szkoły często mają opóźnienia w przyjmowaniu skutecznego projektowania. Architekt i projektant Duński Khurani, autor książki The Spaces That Make Us, twierdzi, że wiele szkół wciąż opiera się na przestarzałych, fabrycznych modelach, które priorytetowo traktują kontrolę nad rozwojem prawdziwego uczenia się. Jego koncepcja projektowa „Baaham” podkreśla istotny związek między ludźmi i ich otoczeniem – relację, w której przestrzenie wpływają na zachowanie i odwrotnie.
Dziedzictwo fabrycznego modelu edukacji
Przez dziesięciolecia projektowanie szkół skupiało się na efektywności, a nie na równości. Sale lekcyjne zostały zaprojektowane tak, aby zarządzać dużymi grupami, a nie wspierać indywidualny rozwój lub współpracę. Nawiązuje to do myślenia epoki przemysłowej, gdzie edukację postrzegano jako sposób na wytwarzanie standardowych pracowników. Chociaż niektóre szkoły poprawiły sytuację, wiele z nich nadal utrwala ten schemat, w sposób niezamierzony tłumiąc kreatywność i dobre samopoczucie.
Siedem zasad projektowania Baaham
Podejście Khurani nie skupia się na estetyce; chodzi o funkcjonalność. Jej siedem zasad, opartych na dziesięcioleciach doświadczeń architektonicznych i wiedzy interdyscyplinarnej, zapewnia ramy do tworzenia ekosystemów edukacyjnych, które naprawdę działają. Te zasady:
- Zajrzyj do środka: Najpierw zrozum wyjątkowe potrzeby swoich uczniów, a następnie projektuj na ich podstawie.
- Rozwiązuj ważne problemy: Skoncentruj się na praktycznych rozwiązaniach, a nie na powierzchownym stylu.
- Projektuj z myślą o zmianach: Pamiętaj, że edukacja ewoluuje, a przestrzenie muszą się odpowiednio dostosowywać.
- Podążaj za naturą: Włącz naturalne elementy, aby poprawić samopoczucie (oświetlenie, akustyka, widoki).
- Zwracaj uwagę na szczegóły: Drobne, przemyślane akcenty mogą znacząco poprawić funkcjonalność i piękno przestrzeni.
- Buduj ekologicznie: Priorytetowo traktuj zrównoważone materiały i minimalizuj swój wpływ na środowisko.
- Oceń sytuację jako całość: Rozważ szerszy kontekst – sąsiedztwo, społeczność i skutki długoterminowe.
Dlaczego te zasady są ważne
To nie są tylko idee teoretyczne; są one bezpośrednio powiązane z funkcjami poznawczymi i dobrostanem emocjonalnym. Słabe oświetlenie może powodować zmęczenie oczu i pogarszać koncentrację. Zła akustyka prowadzi do rozproszenia uwagi i stresu. Sterylne środowisko tłumi kreatywność. Stawiając na pierwszym miejscu projektowanie skoncentrowane na człowieku, szkoły mogą tworzyć przestrzenie wspierające naukę, współpracę i poczucie przynależności.
Poza rysunkiem: praktyczne kroki
Wdrożenie tych zasad nie zawsze wymaga remontów na dużą skalę. Proste zmiany mogą zrobić różnicę:
- Oświetlenie: Zmaksymalizuj naturalne światło, uzupełnij je sztucznym oświetleniem o pełnym spektrum.
- Akustyka: Używaj materiałów dźwiękochłonnych, aby zredukować zakłócenia echa i hałasu.
- Elastyczność: Twórz przestrzenie, które można łatwo dostosować do różnych działań.
- Integracja z naturą: Uwzględnij rośliny, materiały naturalne i obszary do nauki na świeżym powietrzu.
Ogólny obraz: projektowanie jako system
Kourani podkreśla znaczenie postrzegania projektu jako części większego systemu. Szkoła nie istnieje w izolacji; wchodzi w interakcję ze swoją społecznością i środowiskiem. Dobrze zaprojektowana szkoła powinna być dostępna, atrakcyjna i zintegrowana z otoczeniem. To całościowe podejście nie tylko poprawia wyniki w nauce, ale także wzmacnia tkankę społeczną społeczności.
Ostatecznie ponowne wyobrażenie sobie przestrzeni edukacyjnych to nie tylko kwestia estetyki i funkcjonalności; jest to uznanie, że środowisko zbudowane głęboko kształtuje ludzkie zachowanie. Stosując świadome projektowanie, możemy tworzyć szkoły, które pobudzają ciekawość, wspierają współpracę i wzmacniają pozycję następnego pokolenia.
