Nowe badania ujawniają zmiany strukturalne w mózgach kobiet po menopauzie wraz z powiązaniem ze zwiększonym stanem lękowym i depresją, chociaż nie wydaje się, aby hormonalna terapia zastępcza (HTZ) stale poprawiała te zmiany.
Przez dziesięciolecia naukowcy obserwowali neurologiczne skutki menopauzy – uderzenia gorąca, zaburzenia snu, wahania nastroju – nie do końca rozumiejąc, co dzieje się w mózgu podczas tego przejścia. Obecnie zakrojone na szeroką skalę badanie, w którym wykorzystano skany mózgu ponad 10 000 uczestników w Wielkiej Brytanii, dostarcza nowych informacji na temat wpływu menopauzy na strukturę mózgu i zdrowie psychiczne.
Zmniejszona objętość mózgu w kluczowych obszarach
Badanie wykazało, że uczestniczki po menopauzie doświadczyły zmniejszenia ilości istoty szarej w korze śródwęchowej i hipokampie, obszarach kluczowych dla tworzenia i odtwarzania pamięci. Dodatkowo zaobserwowano mniejsze objętości w przedniej części kory obręczy, obszarze zaangażowanym w regulację emocji. Zmiany te sugerują, że menopauza może przyspieszyć związaną z wiekiem atrofię mózgu w obszarach narażonych na pogorszenie funkcji poznawczych.
Dlaczego to ma znaczenie: Kora śródwęchowa i hipokamp to jedne z pierwszych obszarów mózgu dotkniętych chorobą Alzheimera. Odkrycia te rodzą pytanie, czy menopauza może zwiększać ryzyko choroby Alzheimera u kobiet. Kobiety są już w grupie wyższego ryzyka zachorowania na chorobę Alzheimera niż mężczyźni, a te zmiany strukturalne sugerują potencjalne powiązanie biologiczne.
Wyniki HTZ: mieszane i niepewne
Naukowcy sprawdzili także, czy hormonalna terapia zastępcza (HTZ) może złagodzić te zmiany w mózgu. Co zaskakujące, badanie wykazało, że uczestnicy otrzymujący HTZ mieli mniejszą objętość istoty szarej w niektórych obszarach mózgu w porównaniu do osób nieotrzymujących HTZ. W grupie stosującej HTZ odnotowano również częstsze występowanie lęku i depresji, chociaż badanie nie udowadnia, że HTZ spowodowała takie skutki.
Naukowcy sugerują, że istniejący wcześniej stan lękowy lub depresja może prowadzić do częstszego przepisywania HTZ zamiast terapii wywołującej te schorzenia. Rodzaj i dawkowanie HTZ nie były stale monitorowane, co utrudniało interpretację. Różne schematy HTZ mają różne skutki i bez szczegółowych danych trudno jest wyciągnąć ostateczne wnioski.
Szybkość psychomotoryczna: potencjalna korzyść
Badanie wykazało jedną wyraźną korzyść ze stosowania HTZ: wydawało się, że chroni ona przed spowolnieniem psychomotorycznym, czyli spadkiem szybkości reakcji, który pojawia się wraz z wiekiem. Kobiety po menopauzie niestosujące HTZ wykazywały wolniejszy czas reakcji w testach funkcji poznawczych, podczas gdy kobiety otrzymujące HTZ radziły sobie lepiej niż kobiety przed menopauzą. Sugeruje to, że HTZ może pomóc w utrzymaniu szybkości poznawczej w okresie przejściowym.
Konieczne dalsze badania
Odkrycia podkreślają potrzebę dalszych badań nad wpływem menopauzy na mózg. Naukowcy mają nadzieję określić dokładne mechanizmy leżące u podstaw utraty istoty szarej – niezależnie od tego, czy jest to spowodowane zmianami hormonalnymi, stresem, czy innymi czynnikami.
Eksperci zalecają skupienie się na sprawdzonych sposobach utrzymania zdrowia mózgu: ćwiczeniach, odpowiedniej ilości snu, stymulacji umysłowej, zbilansowanej diecie i silnej sieci kontaktów społecznych. Te czynniki stylu życia mogą pomóc kobietom przetrwać menopauzę i chronić ich zdrowie poznawcze.
Ostatecznie to badanie ugruntowało pogląd, że menopauza to nie tylko okres przejściowy w okresie rozrodczym; jest to zmiana systemowa, która ma wymierny wpływ na mózg. Dalsze badania mają kluczowe znaczenie, aby w pełni zrozumieć te skutki i opracować ukierunkowane interwencje.
