Dla milionów ludzi stosujących rewolucyjne leki na odchudzanie, takie jak Wegovy, Ozempic, Zepbound czy Mounjaro, rezultaty są często dramatyczne. Istnieje jednak znaczna różnica w skuteczności, ponieważ prawie jeden na czterech pacjentów nie osiąga znaczącej utraty masy ciała ani poprawy wyników zdrowotnych.
Chociaż lekarze od dawna przypisywali te różnice stylowi życia lub metabolizmowi, nowe badania sugerują, że brakującym elementem układanki może być nasze DNA.
Genetyczny związek z utratą wagi
Badanie opublikowane w czasopiśmie Nature, w którym wykorzystano dane genetyczne prawie 28 000 osób uzyskane za pośrednictwem 23andMe, zidentyfikowało specyficzne markery genetyczne, które wpływają na skuteczność leków GLP-1.
Naukowcy skupili się na genie GLP1R, który jest odpowiedzialny za tworzenie receptorów, na które leki te działają, wywołując uczucie sytości. W badaniu zidentyfikowano specyficzny wariant znany jako rs10305420, który wydaje się zwiększać skuteczność leku:
- Opcja jednego egzemplarza: Uczestnicy stracili średnio 0,8 kg (1,7 funta) więcej niż ci, którzy nie mieli tego egzemplarza.
- Dwie kopie opcji: Uczestnicy stracili średnio 1,4 kg (ponad 3 funty) więcej niż osoby bez tej kopii.
Chociaż kilka kilogramów może wydawać się niewielką ilością, naukowcy zauważają, że w populacji, w której średnia utrata masy ciała wynosi około 11 kg, nawet tak niewielki przyrost robi dużą różnicę. Na poziomie zdrowia publicznego nawet 5-procentowa redukcja masy ciała może prowadzić do radykalnej poprawy poziomu cholesterolu i zdrowia układu krążenia.
Jak to działa: więcej receptorów – więcej wyników
Dlaczego ta cecha genetyczna jest tak ważna? Naukowcy sugerują, że taka opcja może zwiększyć efektywność transportu receptorów na powierzchnię komórki.
„Odkryty przez nas wariant genetyczny znajduje się bezpośrednio w genie [receptora] GLP-1, który jest dokładnie celem tych leków” – wyjaśnia Adam Auton, wiceprezes ds. genetyki człowieka w Instytucie Badawczym 23andMe.
Zasadniczo więcej receptorów na powierzchni komórki oznacza, że jest więcej stacji dokujących do wiązania leków, co potencjalnie powoduje, że sygnał do zaprzestania jedzenia jest znacznie silniejszy. Co ciekawe, wariant ten wiąże się również ze zwiększonym ryzykiem działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego. Chociaż nudności i tłumienie apetytu są nieprzyjemne, mogą pośrednio sprzyjać utracie wagi poprzez zmniejszenie spożycia kalorii.
Złożoność skutków ubocznych i rodzaje leków
W badaniu przeanalizowano także, dlaczego różne leki powodują różne reakcje. Na przykład tirzepatid (Zepbound/Mounjaro) działa na receptory zarówno GLP-1, jak i GIP, podczas gdy semaglutyd (Wegovy/Ozempic) działa wyłącznie na GLP-1.
Naukowcy zidentyfikowali drugi wariant (rs1800437 ) genu GIPR, który specyficznie wpływa na reakcję organizmu na tyrzepatid:
– Osoby z tym wariantem doświadczały silniejszych nudności i wymiotów.
– Efekt jest wzmocniony w połączeniu z pierwszą opcją; Oszacowano, że u osób z obydwoma markerami genetycznymi 15 razy częściej występowały wymioty podczas leczenia tyrzepatidem.
Droga do medycyny spersonalizowanej
To badanie stanowi „weryfikację koncepcji” przyszłości medycyny precyzyjnej. Jeśli klinicyści będą mogli wykorzystać testy genetyczne do przewidywania odpowiedzi na terapię, będą mogli przepisać najskuteczniejszy lek na podstawie biologii indywidualnego pacjenta od pierwszego dnia, minimalizując próby i błędy.
Eksperci zalecają jednak ostrożność. Genetyka to tylko jedna część złożonego równania. Sukces nadal zależy od wielu czynników, m.in.:
– Dane demograficzne: wiek i płeć.
– Stan zdrowia: obecność chorób współistniejących np. cukrzyca.
– Styl życia: dieta i aktywność fizyczna.
– Luki w różnorodności: Obecne ustalenia opierają się głównie na populacjach pochodzenia europejskiego i bliskowschodniego, co oznacza, że potrzebne są dalsze badania, aby zrozumieć, w jaki sposób te warianty wpływają na różne populacje na całym świecie.
Wniosek
Chociaż genetyka odgrywa wymierną rolę w tym, ile wagi osoba traci na suplementach GLP-1, nie jest to jedyny czynnik. Przyszłość leczenia otyłości leży w kompleksowym podejściu, które łączy dane genetyczne z głębokim zrozumieniem ogólnego stanu zdrowia i stylu życia danej osoby.
