Archeologen hebben in Egypte een opmerkelijke ontdekking gedaan: een fragment van de Ilias van Homerus, weggestopt in de buik van een mummie. De vondst, gelegen in een begrafeniscomplex in Al Bahnasa, biedt een zeldzame inkijk in hoe literatuur en oude begrafenisrituelen elkaar kruisten tijdens de Romeinse tijd.
Een literaire schat in een begrafenisomgeving
Tijdens opgravingen eind 2025 ontdekten onderzoekers die een mummie onderzochten uit een graf dat ongeveer 1600 jaar oud was, een vel papyrus dat in het lichaam was geplaatst. De tekst is een passage uit Boek II van de Ilias , het epische gedicht van Homerus dat de mobilisatie van de Griekse vloot voor de belegering van Troje beschrijft.
Dit specifieke deel van het gedicht staat bekend om zijn ‘Catalogus van Schepen’, een gedetailleerd verslag van de schepen en leiders die aan de oorlog deelnamen.
Waarom deze ontdekking belangrijk is
Hoewel het vinden van papyrusrollen in mummies niet ongekend is, is het de inhoud van deze specifieke vondst die wetenschappers heeft gefascineerd.
Typisch hebben papyri die tijdens het mummificatieproces worden ontdekt een religieuze of beschermende functie. Historisch gezien bevatten deze rollen:
– Magische spreuken om de overledene te begeleiden.
– Ritualistische teksten bedoeld om goden in het hiernamaals tevreden te stellen.
De ontdekking van een seculiere literaire klassieker zoals de Ilias in een mummie is een aanzienlijke afwijking van de norm. Hoewel de oude stad Oxyrhynchus sinds de 19e eeuw veel literaire papyri heeft opgeleverd, werden deze over het algemeen gevonden in afgedankte contexten, zoals oude afvalbergen. Het vinden van een stuk hoogwaardige literatuur dat wordt gebruikt als onderdeel van het daadwerkelijke mummificatieproces suggereert een diep persoonlijke band tussen de overledene en de tekst.
Historische context: de Grieks-Romeinse invloed
De plaats van Al Bahnasa was ooit de oude stad Oxyrhynchus, een belangrijk centrum tijdens het tijdperk van de Romeinse overheersing in Egypte (30 v.Chr. tot 640 n.Chr.). Deze periode werd gekenmerkt door een diepgaande vermenging van Egyptische tradities en Griekse cultuur.
De aanwezigheid van het werk van Homerus in een tombe benadrukt verschillende belangrijke trends uit die tijd:
1. Culturele synthese: De integratie van Griekse literaire meesterwerken in traditionele Egyptische begrafenisgewoonten.
2. Persoonlijke toewijding: De mogelijkheid dat het individu ervoor kiest om begraven te worden met zijn favoriete epos, waarbij literatuur wordt behandeld als een metgezel voor de reis naar het hiernamaals.
3. Status en geletterdheid: Het bij zich dragen van een dergelijke belangrijke tekst kan de sociale status of de intellectuele bezigheden van de overledene weerspiegelen.
Over de opgraving
De ontdekking werd gedaan door de Oxyrhynchus Archeologische Missie van de Universiteit van Barcelona, een project dat sinds 1992 actief is in de regio. Deze nieuwste vondst voegt een nieuwe dimensie toe aan ons begrip van hoe oude mensen de relatie tussen kunst, taal en eeuwigheid zagen.
“De echte nieuwigheid is het vinden van een literaire papyrus in een begrafeniscontext”, aldus Ignasi-Xavier Adiego, professor aan de Universiteit van Barcelona.
Conclusie
Door een stukje van het epos van Homerus in een mummie te plaatsen, overbrugde de oude overledene de kloof tussen wereldse literatuur en eeuwige rituelen. Deze ontdekking bewijst dat voor sommigen de verhalen die hun cultuur bepaalden de moeite waard waren om mee te nemen naar het hiernamaals.
