Lindsay Clancy staat momenteel terecht in Massachusetts. De voormalige verpleegster wordt ervan beschuldigd haar drie jonge kinderen – van vijf, drie en acht maanden oud – in 2023 te hebben gewurgd. Ze heeft daarna geprobeerd zelfmoord te plegen. Haar verdedigingsteam pleit niet schuldig wegens krankzinnigheid. Ze beweren dat Clancy aan een ernstige psychische stoornis leed.
Die stoornis is postpartumpsychose.
Tijdens een aflevering zeggen advocaten dat stemmen haar ervan hebben overtuigd haar familie en zichzelf te vermoorden. Volgens de aanklager was er sprake van moord met voorbedachten rade. De zaak heeft het onderwerp in de nationale schijnwerpers gesleept. Maar experts zeggen dat de aandoening complex is. Het is te weinig bestudeerd. Het is ook behandelbaar.
Wat is postpartumpsychose en hoe vaak komt het voor?
Postpartumpsychose komt zelden voor. Het treft ongeveer een of twee op de 100 levendgeborenen. Dit is veel zeldzamer dan een postpartumdepressie. Dit laatste treft tot 20% van de nieuwe moeders. Het eerste is een medisch noodgeval.
Khatiya Moon, hoogleraar psychiatrie aan Hofstra/Northwell, zegt dat de symptomen enorm variëren. Patiënten kunnen last krijgen van:
- Wanen
- Paranoia
- Hallucinaties (stemmen horen of dingen zien die er niet zijn)
- Herhaaldelijk, doelloos gedrag
Lichamelijke klachten komen ook vaak voor. Slapeloosheid is standaard. Slechte hygiëne ontstaat doordat patiënten te veel door waanvoorstellingen worden verteerd om er zorg voor te kunnen dragen.
Er is ook sprake van verlies van inzicht. Artsen noemen dit ‘inzicht’. Het betekent dat patiënten zich niet realiseren dat ze ziek zijn. Ze weten dat er iets niet klopt. Maar ze kunnen het niet benoemen. Ze kunnen het niet in verband brengen met een behoefte aan hulp.
Waarom ontstaat een postpartumpsychose?
Niemand weet het zeker. Er is niet één enkele oorzaak. Veerle Bergink, die het Women’s Mental Health Centre op de berg Sinaï leidt, zegt dat dit typerend is voor psychiatrische stoornissen.
Theorieën wijzen op de reactie van het lichaam op de geboorte. De ‘hormonale achtbaan’ zou de boosdoener kunnen zijn. Ook veranderingen in het immuunsysteem na de bevalling zijn verdacht.
Dit bestuderen is moeilijk. Het is zeldzaam. Het is niet formeel geclassificeerd als een ziekte. Dat maakt financiering lastig. Wanneer een aflevering begint, is het chaotisch. U kunt niet gemakkelijk bloedtesten uitvoeren. Of laat een MRI maken. Of meet de hormoonspiegels. De patiënt is vaak te onstabiel. De symptomen veranderen ook dagelijks. Tegen de tijd dat u de diagnose stelt, kan het veranderd zijn.
Wie loopt risico op een postpartumpsychose?
Het kan iedereen overkomen. Maar sommige groepen hebben te maken met hogere kansen. Mensen met een bipolaire stoornis lopen het grootste risico. Schattingen zeggen dat één op de zes vrouwen met een bipolaire stoornis dit tijdens de zwangerschap of postpartum zal ervaren.
Moon praat hierover met elke bipolaire patiënt voordat ze zwanger worden. Ze verhult het risico niet.
Hoe wordt een postpartumpsychose behandeld?
De FDA heeft hiervoor geen specifieke medicijnen goedgekeurd. Artsen gebruiken wat werkt voor andere psychoses. Opties zijn onder meer:
- Antipsychotische medicijnen
- Benzodiazepines (voor slaap en angst)
- Lithium (gebruikelijk voor bipolair)
- Elektroconvulsietherapie (ECT) in ernstige gevallen
Vroege herkenning redt levens. Zelfmoord komt veel vaker voor dan kindermoord. Bergink merkt op dat hoewel kindermoord de krantenkoppen haalt, dit uiterst zeldzaam is. Zelfmoord is het echte gevaar.
Herstel is mogelijk. Bergink zegt dat het een behandelbare aandoening is. Sommige vrouwen hebben één ernstige episode. Dan hebben ze het nooit meer.
De Clancy-zaak is een tragedie. Het benadrukt een blinde vlek in de gezondheid van moeders. Wij concentreren ons op de krantenkoppen. Wij negeren de nuance. De wetenschap is nog steeds bezig met het inhalen van de symptomen.
Maar de conclusie is duidelijk. Het gebeurt. Het is gevaarlijk. Maar het kan gestopt worden als we op de tekenen letten.
