Het was juli 2017 toen zeebioloog Kathryn Ayres besloot de Golf van Californië in te duiken. Ze was aan het duiken met haaien. Het water was warm, het zicht goed. Toen zag ze ze.
Een groep orka’s.
Ayres raakte niet in paniek. Ze voelde zich gelukkig. Zeldzame waarnemingen gebeuren, maar dit voelde anders. Haar bootbemanning volgde de walvissen. Ze hielden een respectvolle afstand. Vervolgens sprong ze in het water om dichterbij te komen.
Wat er daarna gebeurde tart de logica. Of in ieder geval: het overtrof haar verwachtingen.
Onder het oppervlak hield een volwassen vrouwelijke orka een dode maanvis met scherpe staart vast. Je zou kunnen denken dat maanvissen gewoon grote, klonterige vissen zijn. Dat zijn ze niet. Het zijn enkele van de grootste beenvissen in de oceaan. Deze was al gestript. Uitgehold. Maar de walvis was nog niet klaar.
Plotseling brak een mannelijke orka het oppervlak. Buik omhoog. Hij viel met zijn hoofd neer.
Boem.
Het karkas brak niet zomaar. Het explodeerde. Een pluim van ingewanden en schubben schoot het water in. Ayres schreeuwde. “Oh, mijn god, oh, mijn god… Heilige shit. Wat maakt het uit?”
Ze kon het niet helpen.
Waarom rammen orka’s maanvissen?
In juli 2024 gaf een artikel gepubliceerd in Frontiers in Ethology dit moment eindelijk een naam. Erick Higuera, cameraman bij Orcas México, noemt het ‘rammen met grote impact’. Het is niet geheel nieuw. Mariene biologen vermoedden dat het bestond. Maar niemand had het gedocumenteerd. Tot nu toe.
Higuera en Ayres deelden de beelden. Ze omvatten ook een tweede incident. Deze vond iets meer dan een jaar na de explosie plaats. Drie vrouwtjes en een kalf ramden een maanvis. Het resultaat? Soortgelijke verwoestingen.
Dus waarom doen ze het? Is het voor de lol? Is het overleven?
De onderzoekers hebben theorieën. Ten eerste maakt het de prooi gemakkelijker te eten. In de video van Ayres zie je een jonge orka de ontplofte stukjes opslokken die in het water drijven. Ten tweede hebben maanvissen een gelatineuze laag onder hun huid. Higuera merkt op dat dit een bron van water of voedingsstoffen in de open oceaan zou kunnen zijn.
“Het bewijst dat hun jachtstrategieën niet rigide zijn.”
Meer dan alleen maar doden
We hebben de neiging roofdieren te zien als efficiënte machines. Doden. Eten. Herhalen. Orka’s lijken het daar niet mee eens te zijn.
Higuera wijst erop dat het bekend is dat orka’s met hun voedsel spelen. Ze geven stervende prooien door. Als een macaber spelletje hete aardappel tussen broers en zussen. Dit gedrag helpt jongere generaties te leren jagen. De zonnevisexplosie? Het is een unieke les.
Het getuigt van flexibiliteit.
Deze walvissen passen zich aan. Ze veranderen hun tactiek op basis van de prooi. Herinner je je de golven nog die ze creëren om pinguïns van ijsblokken te spoelen? Of de manier waarop ze roggen hoeden? Of het extraheren van de levers van witte haaien? Dit ramgedrag is slechts één hulpmiddel in een enorm arsenaal.
Het is slecht nieuws voor de maanvis. Ze maken geen enkele kans.
Voor biologen is het echter een overwinning.
Behoud en cultuur
Het begrijpen van dit gedrag is niet alleen trivia. Het helpt bij het definiëren van verschillende orkaculturen en ecotypes. Het verandert de manier waarop we lokale natuurbehoudsinspanningen beheren. Als we niet weten waarom ze zich zo gedragen, kunnen we hun behoeften verkeerd begrijpen.
Het citaat van Higuera in de krant is duidelijk: het begrijpen van deze acties is cruciaal voor de bescherming van deze dieren. Niet omdat ze schattig zijn. Maar omdat ze complex zijn.
De beelden zijn opzienbarend. Gewelddadig zelfs. Maar het is ook een kijkje in een geest die anders werkt dan de onze.
Hebben de mannetjes de vis voor de lol kapotgeslagen? Misschien. Hebben ze het gedaan om water te winnen? Waarschijnlijk. Doen ze het om de kalveren te leren hoe ze met ongebruikelijke prooien moesten omgaan? Vrijwel zeker.
We leren nog steeds. De Golf van Californië herbergt nog meer geheimen. En de orka’s? Ze bewaren de beste.
